تحلیل عوامل مؤثر بر تحقق شهروند بیوفیلیک (مطالعه موردی: شهر اصفهان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سید محمد شکرانی 1
احمد شاهیوندی 2
1 دانشجوی دکتری شهرسازی، گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.
2 دانشیار، گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.
10.22034/usd.2024.2011679.1128
چکیده
امروزه با رشد سریع جمعیت، گسترش شهرنشینی و افزایش گسستگی شهرها از طبیعت، شهرها با چالش‌های جدی زیست‌محیطی مواجه شده‌اند. در این راستا نظریه جدید شهر بیوفیلیک با تأکید بر حضور طبیعت و عشق و علاقه نسبت به آن موردتوجه قرارگرفته است. یکی از ارکان اساسی برای دستیابی به شهر بیوفیلیک وجود شهروندان دوستدار طبیعت است. بنابراین توجه به نقش شهروندان در توسعه مبتنی بر طبیعت ضروری می‌نماید. هدف از این پژوهش شناسایی شاخص‌های مؤثر بر تحقق شهروند بیوفیلیک و سنجش تأثیرگذاری این شاخص‌ها بر تحقق شهروند بیوفیلیک است. در این راستا روش توصیفی- تحلیلی مورداستفاده قرارگرفته و گردآوری داده‌ها از طریق دو روش کتابخانه‌ای و میدانی (از نوع پرسشنامه) صورت پذیرفته است. حجم نمونه کلی از طریق روش طبقه‌بندی‌شده تعداد 745 به‌دست‌آمده است. تخصیص حجم نمونه بر اساس روش متناسب و توزیع آن بر اساس فاصله نمونه‌گیری روش سیستماتیک انجام‌شده است. همچنین برای سنجش تأثیرگذاری شاخص‌ها روش تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم به‌عنوان یکی از فنون مدل‌سازی معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزار Amos..Graphic اتخاذ گردیده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تحقق شهروند بیوفیلیک به ترتیب وابسته به بعد فعالیت‌های بیوفیلیک و سپس بعد نگرش‌ها و دانش بیوفیلیک است. در تبیین بعد فعالیت‌های بیوفیلیک به ترتیب شاخص‌های مدت‌زمان حضور، مشارکت و حساسیت نسبت به طبیعت و در تبیین بعد نگرش‌ها و دانش بیوفیلیک به ترتیب شاخص‌های میزان آشنایی با کاربرد طبیعت و میزان آشنایی با گونه‌های گیاهی بیشترین نقش را دارند.
کلیدواژه‌ها
بیوفیلیا
شهر بیوفیلیک
شهروند بیوفیلیک
تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم
شهر اصفهان
موضوعات

عنوان مقاله English

Analysis of Effective Factors on the Realization of a Biophilic Citizen (Case Study: Isfahan City)

نویسندگان English

Seyed Mohammad Shokrani 1
Ahmad Shahivandi 2
1 Ph.D. Student in Urban Planning, Department of Urbanism, Faculty of Architecture and Urban Planning, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran.
2 Associate Professor, Department of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran.
چکیده English

Today, cities are facing serious environmental challenges due to rapid population growth, expansion of urbanization and increasing separation of cities from nature. In this regard, the new theory of the biophilic city has been considered with emphasis on the presence of nature and love and interest in it. One of the basic pillars for achieving a biophilic city is the existence of biophilic citizens. Therefore, it is necessary to pay attention to the role of citizens in nature-based development. The purpose of this study is to identify the effective indicators on the realization of the biophilic citizen and to measure the impact of these indicators on the realization of the biophilic citizen. In this regard, descriptive-analytical method has been used and data collection has been done through library and field methods (questionnaire). The total sample size was 745 using the classified method. Sample size allocation was performed based on proportional method and its distribution was performed based on sampling distance of systematic method. Also, to measure the effectiveness of the indicators, the second-order confirmatory factor analysis method has been adopted as one of the structural equation modeling techniques using Amos Graphic software. The results show that the realization of a biophilic citizen depends on the dimension of biophilic activities and then the dimension of biophilic attitudes and knowledge, respectively. In explaining the dimension of biophilic activities, indicators of duration of presence, participation and sensitivity to nature and in explaining the dimension of biophilic attitudes and knowledge, indicators of familiarity with the use of nature and familiarity with plant species have the most role, respectively.

کلیدواژه‌ها English

Biophilia
Biophilic City
Biophilic Citizen
Second-Order Confirmatory Factor Analysis
Isfahan City
·      سدی، شایان، و خطیبی، سید محمدرضا. (1400). تدوین معیارهای طراحی شهری بیوفیلیک برای ساماندهی بافت مرکزی شهرها. . فضای زیست، 1(1)، 91-115.
https://lsj.qazvin.iau.ir/article_681540.html
·      برک پور، ناصر، و جهان سیر، فاطمه. (1395). شهروندی محیط‌زیستی و تحلیل رفتار شهروندی در شهر قزوین. هویت شهر، 10(4)، 66-53.
https://dorl.net/+dor/20.1001.1.17359562.1395.10.4.5.6
·      تردست، زهرا، رجبی، آزیتا، و مشکینی، ابوالفضل. (1400). ارائه الگوی بومی‌شده شهر بیوفیلیک در مناطق 9 و 10 کلان‌شهر تهران. پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 12(45)، 98-85.
https://doi.org/10.30495/JUPM.2021.3946
·      جلالیان، سید اسحاق، تردست، زهرا، و ویسیان، محمد. (1399). تبیین الگوی شهروند بیوفیلیک (مطالعه موردی: مناطق 9 و10 کلان‌شهر تهران). پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 52(3)، 1008-993.
https://doi.org/10.22059/JHGR.2019.280543.1007915
·      روستا، مریم، و حسن شاهی، غزل. (1399). تدوین مدل مفهومی محله بیوفیلیک به‌منظور کاربست در طراحی و برنامه‌ریزی شهری. فصلنامه شهر پایدار، 3(4)، 27-15.
https://doi.org/10.22034/JSC.2020.228630.1238
·      زبردست، اسفندیار. (1396). کاربرد روش تحلیل عاملی اکتشافی در برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای. نشریه هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی، 22(2)، 18-5.
https://doi.org/10.22059/JFAUP.2017.240054.671801
·      زیاری، کرامت‌اللّه، اجزاءشکوهی، محمد، و خادمی، امیرحسین. (1397). کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی منطقه 14 تهران با رویکرد برنامه‌ریزی شهری بیوفیلیک. جغرافیا و توسعه فضای شهری، 5(1)، 1-19.
https://doi.org/10.22067/gusd.v5i1.59838
·      صادق‌پور، بهرام و مرادی، وهاب. (1389). تحلیل آماری با نرم‌افزارهای spss و Amos. (چاپ هجدهم)، بابلسر: دانشگاه مازندران.
·      قبادی، پریسا. (1395). ساماندهی بخشی از محور مهران‌رود تبریز در ارتباط با بافت پیرامون با رویکرد طبیعت‌محور (پایان‌نامه کارشناسی ارشد طراحی شهری). دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران.
·      کنعانی، اکبر، حجازی، رضوان، قنبری، مهرداد، و جمشیدی نوید، بابک. (1400). ارتباط بین سطح رقابت در بازار محصول و عدم تقارن اطلاعاتی؛ رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری. پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، 13(50)، 168-119.
https://faar.ctb.iau.ir/article_683614.html
·      ملکی، لادن، ماجدی، حمید، و سعیده زرآبادی، زهرا سادات. (1398). کاربرد ابزار متاسوات در ارزیابی تطبیقی راهبردهای شهرهای بیوفیلیک با تأکید بر تغییرات اقلیمی. مطالعات ساختار و کارکرد شهری، 6(19)، 125-143.
https://doi.org/10.22080/SHAHR.2019.15208.1657
·      نیک‌پور، عامر و یاراحمدی، منصوره. (1399). بازشناسی مؤلفه‌های شکل‌دهنده سرزندگی خیابان به‌مثابه ارتقاء کیفیت زندگی اجتماعی در فضاهای شهری کوچک مطالعه موردی: خیابان شهید چمران شیراز. فصلنامه شهر پایدار، 3(1)، 54-41.
https://doi.org/10.22034/JSC.2020.186810.1016
·      Beatley, T. (2016). Handbook of Biophilic City Planning and Design. Washington: Island Press.
·      Beatley, T. (2011). Biophilic Cities Integrating Nature into Urban Design and Planning. Washington: Island Press.
·      Beatley, T., & Newman, P. (2013). Biophilic cities are sustainable, resilient cities. Sustainability, 5(8), 3328-3345.
https://doi.org/10.3390/su5083328
·      Cabanek, A., & Newman, P. (2016) Biophilic Urban Regeneration: Can Biophilics be a Land Value Capture Mechanism? Sustainable Development and Planning, 210(8), 65-74.
https://doi.org/10.2495/SDP160061
·    Chiarini, B., D'Agostino, A., Marzano, E., & Regoli, A. (2020). The perception of air pollution and noise in urban environments: A subjective indicator across European countries. Journal of Environmental Management, 263, 1-11.
https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2020.110272
·      Hussein, W. A. & Al-Khafaji, A. S. (2023). Planning and Preservation of Natural Areas in Urban Contexts: Application of Biophilic Approach in Kufa City. International Journal of Sustainable Development and Planning, 18(9), 2829-2837.
https://doi.org/10.18280/ijsdp.180921
·      Kellert, S. R., & Wilson, E. O. (1993). The Biophilia Hypothesis. A Shearwater Books, Washington: Island Press.
·      Kline, R. B. (2011). Principles and Practice of Structural Equation Modeling (Methodology in the Social Sciences). (3rd ed.). New York: Guilford Press.
·      Lee, S., & Kim, Y. (2021). A framework of biophilic urbanism for improving climate change adaptability in urban environments. Urban Forestry & Urban Greening, 61, 1-10.
https://doi.org/10.1016/j.ufug.2021.127104
·      Lee, Y. J. (2008). Subjective quality of life measurement in Taipei. Building and Environment, 43(7), 1205– 1215.
https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2006.11.023
·      Martin. G., Deligiorgis, D., Fuersich, C., Leon, L., & Odelius, A. (2007). State of World Population: Unleashing the Potential of Urban Growth. New York: UNFPA, United Nations Population Fund.
https://www.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/695_filename_sowp2007_eng.pdf
·      Novosadova, L., & van der Knaap, W. (2021). The Role of Biophilic Agents in Building a Green Resilient City; the Case of Birmingham, UK. Sustainability, 13(9), 1-20.
https://doi.org/10.3390/su13095033
·      Ozer, E. (2013). Mutualistic relationships versus hyper-efficiencies in the sustainable building and city. Urban Ecosystems, 17(1), 195–204.
https://doi.org/10.1007/s11252-013-0309-0
·      Pedersen Zari, M. (2023). Understanding and designing nature experiences in cities: a framework for biophilic urbanism. Cities & Health, 7(2), 201-212.
https://doi.org/10.1080/23748834.2019.1695511
·      Schumacker, R., & Lomax, R. G. (2010). A Beginner's Guide to Structural Equation Modeling. (3rd ed.). New York: Routledge, Taylor & Francis Group.
·      Wilson, E. O. (1984) Biophilia: The Human Bond with Other Species. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.
·      Xue, F., Gou, Z., Lau, S. S. Y., Lau, S. K., Chung, K. H., & Zhang, J. (2019). From biophilic design to biophilic urbanism: Stakeholders’ perspectives. Journal of Cleaner Production, 211, 1444-1452.
https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2018.11.277
·      Ziari, K., Pourahmad, A., Fotouhi Mehrabani, B., & Hosseini, A. (2018). Environmental sustainability in cities by biophilic city approach: a case study of Tehran, International Journal of Urban Science, 22 (4), 486–516.
توسعه پایدار شهری
دوره 6، شماره 21
زمستان 1404
صفحه 21-37