واکاوی قدرت و منفعت کنشگران در تحقق پذیری کاربری اراضی شهری (نمونۀ موردی: منطقۀ ثامن مشهد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
طاهره بیچرانلو حسن 1
علی اصغر پیله ور 2
حسن وحدانی چرزه خون 3
1 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، گروه شهرسازی، دانشکده هنر، دانشگاه بجنورد، خراسان شمالی، ایران.
2 دانشیار، گروه شهرسازی، دانشکده هنر، دانشگاه بجنورد، خراسان شمالی، ایران.
3 استادیار، گروه شهرسازی، دانشکده هنر، دانشگاه بجنورد، خراسان شمالی، ایران.
10.22034/usd.2024.2012516.1136
چکیده
منطقۀ ثامن مشهد به واسطۀ کشاکش میان نیروهای توسعه​ طلب از یک​سو و ضعف پاسخگویی به نیازهای روزانه به کانون تعارضات در منافع تبدیل شده است. با توجه به طرح تفصیلی حریم رضوی، علی​رغم گذشت بیش از30 سال از مداخلات گسترده در این منطقه، میزان تحقق ​پذیری کاربری اراضی از وضعیت مناسبی برخوردار نبوده و با نارضایتی ​های زیادی همراه شده است. با توجه به اینکه همواره موفقیت برنامه​ ها در گرو شناخت و تحلیل کنشگران است، از این ​رو پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تجزیه و تحلیل کنشگران مؤثر در تحقق​ پذیری کاربری اراضی منطقۀ ثامن  از طریق ماتریس مندلو به نگاشت مناسبات قدرت- منفعت کنشگران انجام شده است. این تحقیق با روش کمی-کیفی و پیمایشی از طریق مصاحبه و پرسشنامه انجام شده است و 54 نفر از خبرگان در حوزۀ اجرایی طرح ​های تفصیلی منطقۀ ثامن در آن همکاری داشته ​اند. تحلیل داده ​ها از طریق مقایسۀ میانگین​ ها و آزمون فریدمن در نرم افزارSpss26 صورت گرفته است. کنشگران در طرح تفصیلی منطقۀ ثامن، سهامداران شرکت عمران و مسکن​ سازان ثامن (شهرداری،آستان قدس و شرکت بازآفرینی شهری) هستند که به عنوان سازمان مجری طرح شناخته می ​شوند.کنشگرانی که در ربع دوم ماتریس (شکل 9) و در محدودۀ راضی نگه داشتن قرار گرفته ​اند، اغلب نهادهای حاکمیتی در سطح ملّی هستند. کنشگرانی که در ربع سوم و محدودۀ مطلع نگه داشتن قرار گرفته ​اند با اینکه منفعت بالایی در تحقق ​پذیری کاربری اراضی منطقۀ ثامن دارند اما قدرت چندانی ندارند، مانند همسایگان و زائرین. کنشگرانی که در ربع چهارم قرار دارند، قدرت و منافع کمی دارند و به عنوان گروه حداقل تلاش شناخته می ​شوند. مانند پژوهشکده ​ها، سازمان​ های مردم ​نهاد. شناسایی قدرت و منافع کنشگران برای اعمال آن​ ها در سیاست​گذاری​ ها و کاهش زمینه ​های بروز تعارضات و ایجاد خیرجمعی در جهت تحقق ​پذیری کاربری اراضی منطقۀ ثامن بسیار مؤثر خواهد بود. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Analyzing the Power and Benefits of Activists in the Feasibility of Urban Land Use (Case Study: Samen Region of Mashhad)

نویسندگان English

Tahereh Bicharanloo Hasan 1
Ali Asghar Pilehvar 2
Hasan Vahdani Cherzekhon 3
1 Master student in Urban Planning, Department of Urban Planning, Faculty of Arts, Bojnord University, North Khorasan, Iran.
2 Associate Professor, Department of Urban Planning, Faculty of Arts, Bojnord University, North Khorasan, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Urban Planning, Faculty of Arts, Bojnord University, North Khorasan, Iran.
چکیده English

The context of Samen region of Mashhad has become a center of conflicts in interests due to the conflict between development forces on the one hand and the weakness of responding to daily needs. According to the detailed plan of Hareem Razavi, despite the passage of more than 30 years of extensive interventions in this context, the level of realization of land use in this area has not been in a good condition and has been accompanied by many dissatisfactions. Considering that the success of the programs has always been It depends on the knowledge and analysis of the actors, therefore, the current research was carried out with the aim of identifying and analyzing the effective actors in the feasibility of land use in Samen region through the Mendelow matrix to map the power-interest relationships of the actors.And a survey has been conducted through interviews and questionnaires, in which 54 experts have collaborated in the field of implementation of detailed plans in Sahamen region. Data analysis has been done through the comparison of averages and Friedman's test in Spss26 software. The key actors in the detailed plan of Samen region are the shareholders of Samen Construction and Housing Company (municipality, Astan Quds Razavi and Urban Regeneration Company), which are known as the implementing organization of the project. The actors who are placed in the second quadrant of the matrix (Fig 9) and in the range of keeping satisfied are often the governing institutions at the national level. Activists who are placed in the third quarter and the range of keeping informed, although they have a high interest in realizing the land use of Samen region, but they do not have much power, such as: neighbors and pilgrims. The activists who are in the fourth quadrant have little power and interests and are known as the minimum effort group. Such as: research institutes, non-governmental organizations. It will be very effective to identify the power and interests of activists to apply them in policy making and to reduce the areas of conflicts and to create common good in order to realize the land use of Samen region.

کلیدواژه‌ها English

Actors
Power-Interests
Land Use
Samen Region of Mashhad
  • ابراهیمی بوزانی، مهدی و زمانی جوهرستانی، اعظم. (1400). تحلیلی بر وضعیت تحقق پذیری برنامه ریزی کاربری اراضی طرح جامع شهر ملایر. فصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری،12(2)، 137-119.

https://doi.org/10.30473/grup.2021.8659

  • شهرداری مشهد.( 1397). دفتر برنامه ریزی ،برش منطقه ای برنامه میان مدت شهرداری مشهد منطقه ثامن،شهرداری مشهد.

https://planning.mashhad.ir/s/mfabFB7

  • اصغرپورماسوله، احمدرضا.(1393). اعتماد و همکاری در نوسازی شهری.تهران:انتشارات تیسا.
  • اصغرپورماسوله، احمدرضا، بهروان ،حسین، نوغانی، محسن، و یوسفی،علی.( 1388). تحلیل کنش های جمعی و تطبیق آن با مورد بافت فرسوده منطقه ثامن در مشهد.مجلۀ علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد.6(2)،151-180.

https://doi.org/10.22067/jss.v0i0.8773

  • تایلور، نایجل.(1393). نظریه های برنامه ریزی شهری از آغاز تا کنون(ترجمه محمود شورچه). تهران: انتشارات مدیران امروز.
  • ثقفی اصل،آرش. (1398). ارائه مدل مفهومی تحقق پذیری پروژه های طراحی شهری ایران بر مبنای نظریات فوکو و هابرماس. فصلنامه مطالعات شهری،8 (30)،84-69.

https://doi.org/ 10.34785/J011.2019.796

  • چپین،استوارت،کایسر، ادوارد، و گادزچاک، دیوید .(1393). برنامه ریزی کاربری زمین شهری.(ترجمه منوچهر طبیبیان). تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  • حبیب پور گتابی،کرم، و صفری شمالی،رضا.(1388). راهنمای جامع کاربردspss در تحقیقات پیمایشی.تهران:انتشارات لویه.
  • دانایی فرد، حسن، الوانی،مهدی و آذر،عادل.(1395).روش شناسی پژوهش کمّی در مدیریت:رویکردی جامع. تهران: انتشارات صفار.
  • رازپور، مهدی. (1398). تبیین نظام و نقش شبکه کنشگران در تحولات سازمان فضایی مناطق مرزی(شهرستان مرزی بانه)(رساله دکتری شهرسازی-برنامه ریزی شهری و منطقه ای). دانشکده معماری و شهرسازی،گروه شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران،ایران.

https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/123224e5fb1690ac063a999631428957

  • طباطبایی، امیر، حسنی، پرخیده، مرتضوی، حامد، و طباطبایی چهر، محبوبه.(1392).راهبردهایی برای ارتقاء دقت علمی در تحقیقات کیفی. مجله دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی،12(4)،663-670 .

http://dx.doi.org/10.29252/jnkums.5.3.663

  • متقی، طاهره، رفیعیان، مجتبی، و صارمی، حمیدرضا.(1400). مدل نظری معاصرسازی مبتنی بر مدیریت تعارض در بافتهای تاریخی شهری(شهر ری) . نقش جهان، 11(2)،120-136.

https://dorl.net/dor/20.1001.1.23224991.1400.11.2.7.2

  • معاونت پژوهشی دانشگاه تهران. (1399). طرح تفضیلی ویژه بافت پیرامون حرم مطهر امام رضا(ع))مجلد مطالعات شهرسازی)،دانشگاه تهران.
  • میِر، فردریک دبلیو.(1399). روایت و کنش جمعی(چرا فراخوان های سیاسی و اجتماعی به داستان نیاز دارند؟)(ترجمۀ الهام شوشتری زاده). تهران:انتشارات اطراف.
  • نصیریان،ناصر، و بصیرت،میثم.(1401). تحلیل ذینفعان حریم پایتخت(کلانشهر تهران) بر اساس ماتریس قدرت/ منفعت.جغرافیا و توسعه فضای شهری.9(2)،77-95 .

https://doi.org/10.22067/jgusd.2021.71009.1061

  • هان،بیونگ چول.(1400).قدرت چیست؟(ترجمه آراز بارسقیان)،تهران:انتشارات یکشنبه.
  • هیلیر،جین.(1395).سایه های قدرت(ترجمه کمال پولادی)،تهران،انتشارات آذرخش.
  • Bottero, M., Bragaglia, F.,Caruso, N., Datola, G., &  Dell’Anna, F. (2020). Experimenting community impact evaluation (CIE) for assessing urban regeneration programmes: The case study of the area 22@ Barcelona.Cities,99, 102464.

https://doi.org/10.1016/j.cities.2019.102464

  • Capolongo, S., Sdino, L., Dell’Ovo, M, Moioli, R., & Della Torre, S. (2019). How to Assess Urban Regeneration Proposals by Considering Conflicting Values. Sustainability,11(14),1-15.

https://doi.org/10.3390/su11143877

  • Castells, M. (2009). Communication Power. New York: Oxford University Press.
  • Charles, I., & Akujuru, Ch. A. (2023). Conflict Management Strategy and Insecurity in Kaduna State, 2010-2021. International Journal of Research Publication and Reviews, 4)1),1380-1396.

https://ijrpr.com/uploads/V4ISSUE1/IJRPR9518.pdf

  • Cleland, D. I., & Lewis R. I. (2002). Project Management: Strategic Design and Implementation 4th. New York: McGraw-Hill.
  • Golder, B. & Gawler, M. (2005). Cross-Cutting Tool Stakeholder Analysis. implementation of the WWF Standards of Conservation Project and Programme Management.

https://iwrmactionhub.org/resource/cross-cutting-tool-stakeholder-analysis

  • Guolaugsson, B., Fazeli, R., Gunnarsdottir, I., Davidsdottir, B., & Stefansson, G. (2020). Classification of stakeholders of sustainable energy development in Iceland: Utilizing a power-interest matrix and fuzzy logic theory. Energy for Sustainable Development .57,168–188

https://doi.org/10.1016/j.esd.2020.06.006

  • Johnson, G., Scholes, K., & Whittington R. )2008(. Exploring Corporate Strategy 8TH EDITION. London: Pearson Education.
  • Liang, X., Tao Y., & Li, G. )2017(. Understanding Stakeholders’ Influence on Project Success with a New SNA Method: A Case Study of the Green Retrofit in China. Sustainability, 9(10), 1927 1-19

https://doi.org/10.3390/su9101927

  • Maley, C. (2012). Project Management Concepts, Methods, and Techniques. Boca Raton: Taylor & Francis Group, LLC
  • Moura, H. M., & Teixeira, J. C. (2009). Managing stakeholder’s conflicts. Construction stakeholder management, 286-316.

https://doi.org/10.1002/9781444315349.ch17

  • Parsons, T., Shils, E. (1962). Toward a General Theory of Action.Cambridge: Harvard University Press.
  • The Getty Conservation Institut. (2009). Historic Urban Environment Conservation Challenges and Priorities for Action. Meeting Report. Los Angeles

http://hdl.handle.net/10020/gci_pubs_historic_urban_environment

  • Wyporek, B. (2000). Millennium report findings for the future. The Hague(The Netherlands): ISoCaRP
توسعه پایدار شهری
دوره 5، شماره 14
بهار 1403
صفحه 63-83