بازتاب هویت دوران مدرنیسم در خوانش نمای بنای مسکونی پهلوی دوم بر اساس رویکرد نشانه‌شناسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مریم امجدی 1
مهرداد متین 2
وحید شالی امینی 2
1 دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/usd.2024.2007130.1082
چکیده
معماری معاصر ایران با تغییرات متعددی در نماسازی مواجه شده است که برخی از آن‌ها ناشی از گفتمان مدرنیته و برخی دیگر به شرایط اجتماعی، سیاسی و فرهنگی خاص ایران مرتبط هستند. این تحولات منجر به ظهور نوعی معماری خاص در ایران شده که به‌عنوان معماری معاصر شناخته می‌شود و ویژگی‌هایی در نماسازی دارد که ارتباط چندانی با پیشینه هویتی ایرانی پیدا نمی‌کند. بااین‌حال، ابعاد هویتی این معماری، به‌ویژه از منظر معناشناسی و تاریخی، تا حد زیادی مورد غفلت قرارگرفته است. هدف این پژوهش تحلیل نشانه‌های هویتی در نمای ساختمان‌های مسکونی معاصر ایران، به‌ویژه نمونه‌های دوران پهلوی دوم است. این دوره را می‌توان نخستین مواجهه واقعی معماری مسکونی با رویکردهای مدرن دانست که بستر اولیه شکل‌گیری معنایی جدید در نمای مسکونی معاصر ایران را فراهم کرد. پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش است که چگونه هویت، متأثر از برهم‌کنش وجوه کالبدی (فرم) و محتوا با درون‌مایه‌های تاریخی و معنا در نمای بناهای مسکونی دوره پهلوی دوم شکل‌گرفته است. روش تحقیق کیفی و استنباطی بوده و از نرم‌افزار MAXQDA برای کدگذاری و تحلیل داده‌های کیفی استفاده‌شده است. نتایج نشان‌دهنده دوگانه معنایی هستند؛ یکی ساختار منسجم و منطبق بر شاخصه‌های کالبدی مدرنیسم و دیگری ترکیب‌های التقاطی، نامنسجم و نامفهوم. بنابراین، هویت نما در این دوره به دودسته بامعنا و بی‌معنا تقسیم می‌شود که دسته بامعنا مطابق با رویکردهای مدرن و دسته بی‌معنا رویکردی التقاطی را شامل می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Reflection of the Identity of Modernism in Decoding the Pahlavi II Residential Building Facades through Semiotic Approach

نویسندگان English

Maryam Amjadi 1
Mehrdad Matin 2
Vahid Shali Amini 2
1 PhD Candidate, Department of Architecture, Faculty of Art and Architecture, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Architecture, Faculty of Art and Architecture, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

Every identity crisis in every country is based on important and flowing factors, some of which are general but some are unique to the characteristics of the country. By examining each element, we can derive to a cohesive theme through which we can understand and evaluate the historic factors of that era on its construction. Based on such approach, we can better examine today’s construction and find a better way to modernize construction to reflect the current era. Iran's contemporary architecture has faced many challenges. Some of these challenges have come about due to the contemporary historical period and the dominance of the modernity discourse. Others, have been formed in a special way due to social, political and cultural requirements in Iran. From the interaction of internal and cultural developments, Iranian identity and the impressions of modernity, a special type of architecture appeared in Iran, known as “contemporary Iranian architecture”. To a large extent, its identity dimensions through the lens of semiotics approach, have been neglected by researchers. Hence the idea of this research is based on a postmodern perspective which has analyzed the architectural identity of the Pahlavi era through the semiotics approach. Semiotics analysis on the Iranian Architecture will be done on to the most noticeable elements of the facades of selected buildings from the second Pahlavi period. This was the era of internationalism and the era of the prevalence of traditionalist trends in Iran. Some of the most prominent residential buildings of this period, mostly based in 6th district of Tehran, have been thoroughly analyzed. The research method, is qualitative and inferential, additionally MAXQDA software has been used for the coding purposes. Finally, after examining the facade from a physical and non-physical perspective using the semiotic method based on Kate Nesbitt's theory, the present study was able to present a method and model for evaluating the facade and also identify four main patterns for the facades of this historical period, mentioning their characteristics.

کلیدواژه‌ها English

Identity
Modernism
Semiotics
Facade
Pahlavi II
  • احمدی، ادیب، و احمدی، محمدآزاد. (1402). بررسی تطبیقی معماری دوره‌ی پهلوی اول و دوم از منظر نشانه‌شناسی و معناشناسی (مطالعات موردی موزه‌ی ایران باستان و موزه‌ی هنرهای معاصر). هنر و تمدن شرق، 11(39 )، 22-5.

https://www.doi.org/10.22034/jaco.2023.365999.1267

  • بردن، ایان و رودی ری، کاترینا. (1378). رساله پایانی، راهنمای پژوهشگران و دانشجویان معماری و شهرسازی (ترجمه فاطمه مهدیزاه سراج). تهران: سروش دانش.
  • بور، والتر. (1375). شهر و مسئله تشخص (ترجمه مهرناز مولوی). نشریه آبادی، 6 (22)، 33-28.

https://www.mrud.ir/Portals/0/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86%D8%AA%20%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C%20%D9%88%20%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C/Library/Abadi_22/028-033.pdf?ver=sinOIzQSC6-cMi1lKLZlRw%3d%3d

  • جانی پور، بهروز. (1379). سیر تحول معماری مسکن تهران در دوره پهلوی (پایان‌نامه دکتری). دانشکده هنرهای زیبا. دانشگاه تهران.
  • حسن‌پور، ناصر، و سلطانزاده، حسین. (1395). عوامل پس‌زمینه تحولات معماری معاصر ایران در دوران پهلوی دوم و مقایسه تطبیقی آن با ترکیه. باغ نظر، 13(44)، 52-39.

https://www.bagh-sj.com/article_42144.html

  • خاقانپور شاهرضایی، ریحانه، و خوئی، حمیدرضا. (1396). نسبت امروز و گذشته در آثاری از معماری مسکونی معاصر تهران. نشریه هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی، 22(1)، 104-89.

https://doi.org/10.22059/jfaup.2017.62268

  • دباغ، امیر مسعود، و مختابادامریی، سیدمصطفی. (1390). تأویل معماری پسامدرن از منظر نشانه‌شناسی. هویت شهر، 5(9)، 72-59.

https://dorl.net/dor/20.1001.1.17359562.1390.5.9.6.2

  • زرکش، افسانه. (1391). علل تأثیر معماری بناهای دولتی و عمومی بر معماری بناهای خصوصی در دوره پهلوی دوم. باغ نظر، 9(22)، 34-23.

https://www.bagh-sj.com/article_1882.html

  • ص برنجی، شینا، انصاری، مجتبی، بمانیان، محمدرضا، و حسنی، مسعود. (1400). نشانه‌شناسی به‌عنوان چارچوبی برای خوانش و نگارش منظر. باغ نظر، 18(103 )، 74-65.

https://doi.org/10.22034/bagh.2021.278517.4852

  • کامی شیرازی، سیده مهسا، سلطان زاده، حسین، و حبیب، فرح. (1397). تأثیر سبک زندگی در سازمان فضایی معماری مسکونی در ایران (نمونه موردمطالعه: آشپزخانه حد فاصل سال‌های 1304 تا 1357 ﻫ . ش). پژوهشنامه زنان، 9(2 (پیاپی 24) )، 70-33.

https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_3339.html

  • گلکار، کوروش. (1387). محیط بصری شهر؛ سیر تحول از رویکرد تزیینی تا رویکرد پایدار. علوم محیطی، 5(4)، 113-95.

https://envs.sbu.ac.ir/article_96898.html

  • موسوی، محمدحامد، افضلیان، خسرو، و فنایی، زهرا. (1396). معماری کیوبیک و معماری مسکونی مدرن در ترکیه و ایران (دهه 1930). باغ نظر، 14(56 )، 86-71.

https://www.bagh-sj.com/article_56140.html

  • نزبیت، کیت. (1396). تئوری معماری پست‌مدرن، (ترجمه پویان روحی)، تهران: کتابکده کسری.
  • Arnheim, R. (1968). Information Theory and Esthetic Perception by Abraham Moles. The Journal of Aesthetics and Art Criticism, 26 (4), 552–554.

 https://doi.org/10.2307/428335

  • Arthurson, K. (2011). Social Mix, Reputation and Stigma: Exploring residents’ perspectives of neighbourhood effects. In van Ham, M., Manley, D., Bailey, N., Simpson, L., Maclennan, D. (Eds), Neighbourhood Effects Research: New Perspectives. Springer, Dordrecht.

https://doi.org/10.1007/978-94-007-2309-2_5

  • Hassan Pour, F. (2015). Educational architecture and architectural education: through Dar al-Fonun to Iranianised modern universities, International Conference of the Architectural science Association 2015, Conducted by Architectural Science Association and The University of Melbourne. pp. 768-777.

 http://dx.doi.org/10.13140/RG.2.1.2377.6084

  • Hassan Pour, F., Lewis, M., & Guo, Q. (2015). Inconsistent Perceptions of Early Modern Iranian Architecture. In M. Bemaniyan (Ed.), Proceedings of the 1st International Congress on New Horizons in Architecture and Planning. Tarbiat Modares University.Tehran.

https://civilica.com/doc/380592/

  • Martin, B. & Ringham, F. (2000). Dictionary of Semiotics. London & New York: Cassell.
  • Saussure, F. (1983). Course in General Linguistics (R. Harris, Trans.). Chicago: Open Court Publishing.  (Original work published 1972).
  • Raaphorst, K., Roeleveld, G., Duchhart, I., Van der Knaap, W., & Van den Brink, A. (2020). Reading landscape design representations as an interplay of validity, readability and interactivity: a framework for visual content analysis. Visual Communication, 19(2), 163-197.

https://doi.org/10.1177/1470357218779103

توسعه پایدار شهری
دوره 5، شماره 16
پاییز 1403
صفحه 103-124