تحلیل ابعاد اقتصادی – اجتماعی توسعه پایدار مبتنی بر گردشگری خلاق (موردمطالعه: شهر زابل)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.

2 استادیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.

چکیده

امروزه شهرهایی که شرایط لازم را برای پرورش خلاقیت و جذب عناصر خلاق ایجاد نموده ­اند، می ­توانند در دستیابی به ابعاد توسعه پایدار موفق باشند، لذا استعداد خلاق مبنایی برای مزیت رقابتی شهرها است و ترکیب مفاهیم خلاقیت و گردشگری برای رشد این‌چنین استعدادهایی ضروری است. در این راستا هدف پژوهش حاضر تحلیل ابعاد اقتصادی – اجتماعی توسعه پایدار مبتنی بر گردشگری خلاق در شهر زابل می­باشد. این تحقیق به لحاظ هدف کاربردی و ازنظر ماهیت و روش تحقیق روش کمی و پیمایشی است. داده­ های موردنیاز تحقیق با روش اسنادی-پرسشنامه ­­ای گردآوری شد، به‌منظور تجزیه‌وتحلیل اطلاعات از نرم­افزار SPSS و مدل­های ترکیبی (F-SORA and F-KOPRAS) و F-ARAS استفاده شد. نتایج آزمون تی تک نمونه ­ای نشان داد که وضعیت شاخص­های گردشگری خلاق در شهر زابل، متوسط رو به مطلوب می­باشد. همچنین نتایج آزمون همبستگی گویای ارتباط معنادار و مثبت بین توسعه پایدار شهر زابل و گردشگری خلاق، می­باشد. نتایج مدل­های ترکیبی (سورا فازی و کوپراس فازی)، جهت اولویت­ بندی شاخص ­های گردشگری خلاق نشان داد که شاخص طبقه خلاق در اولویت قرار دارد، درنهایت نتایج مدل آراس فازی نشان داد، در بین مؤلفه‌های اقتصادی متأثر از گردشگری خلاق، اشتغال و در بین مؤلفه‌های اجتماعی، مشارکت، بیشترین امتیاز را به خود اختصاص داده ­اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of Socio-Economic Dimensions of Sustainable Development Based on Creative Tourism (Case Study: Zabol City)

نویسندگان [English]

  • Elahe Nekouei 1
  • Mahmoud Reza Anvari 2
  • Maryam Karimian Bostani 2
1 PhD Student, Department of Geography and Urban Planning, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Geography and Urban Planning, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran.
چکیده [English]

Today, cities that have created the necessary conditions for fostering creativity and attracting creative elements can succeed in achieving the dimensions of sustainable development. Therefore, creative talent is the basis for the competitive advantage of cities, and combining the concepts of creativity and tourism is essential for the development of such talents. In this regard, the purpose of this study is to analysis of socio-economic dimensions of sustainable development based on Creative Tourism (Case study: Zabol City). This research is a quantitative and survey method in terms of applied purpose and in terms of nature and research method. The required research data were collected by documentary-questionnaire method, SPSS software and hybrid models (F-SORA and F-KOPRAS) and F-ARAS were used to analyze the data. The results of the one-sample t-test showed that the status of creative tourism indicators in Zabol city is medium to favorable. Also, the results of the correlation test show a meaningful and positive relationship between the sustainable development of Zabol city and creative tourism. The results of the combined models (F-SORA and F-KOPRAS) for prioritizing the indicators of creative tourism showed that the index of the creative class is in priority. Finally, the results of the F-ARAS model showed that, among the economic components affected by creative tourism, employment and among the social components, participation, have been assigned the highest points.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sustainable Development
  • Socio-Economic Dimensions
  • Creative Tourism
  • Zabol City
  • اسدی، زهره، و حمید محمدی. 1399. نقش برندسازی شهری در توسعه گردشگری خلاق. سومین کنفرانس بین ­المللی عمران. معماری و مدیریت توسعه شهری در ایران. تهران.
  • بذرافشان، جواد، و علی بامری. 1397. بررسی و تحلیل وضعیت گردشگری خلاق در شهر زاهدان. مجله برنامه ­ریزی منطقه ­ای 8 (31): 167-180.
  • بسته­ نگار، مهرنوش، حسنی، علی، خاکزاربفرویی، مرتضی، (1396)، طراحی مدل مفهومی گردشگری خلاق، مجله گردشگری و توسعه، دوره 6، شماره 2، صص 81-108.
  • پناهی، علی، و مجید داداش­پور مقدم. 1398،. تحلیل نقش شاخص­ های شهر خلاق در توسعه گردشگری شهری (مطالعه موردی شر اصفهان). نشریه علمی تخصصی شباک. 5 (1): 87-96.
  • جاوید، محمدهادی، سید علی حسین­پور، و مصطفی اکبری مطلق. 1392. شهر خلاق؛ برنامه­ ریزی راهبردی. جلد 1. انتشارات طحان.
  • رحیمی­فرد، قاسم، رسول قربانی، فریدون بابایی ­اقدم، و رحیم  حیدری چیانه. 1400. ارزیابی شاخص های شهر خلاق در ایجاد گردشگری خلاق شهری (مطالعه موردی: خوی). پژوهش­های جغرافیای انسانی 53( 4): 1509-1522. DOI: 10.22059/jhgr.2021.303752.1008127
  • رمضان­زاده لسبوئی، مهدی، محمد حسن ذال، ومهدی فقیه عبداللهی. 1398. ارزیابی خلاقیت شهرهای تاریخی در راستای توسعه گردشگری فرهنگی (مطالعه موردی: شهر اصفهان). فصلنامه جغرافیا (برنامه­ ریزی منطقه­ ای) 9(2): 335-352.
  • زال، محمد حسن، فرشته دوستی، و مهدی رمضان­زاده لسبوئی. 1397. گردشگری خلاق، ابزاری برای توسعه­ی شهری (مطالعه ی موردی: کلان شهر تبریز). مجله پژوهش­ های جغرافیای برنامه ­ریزی شهری 6( 4): 753-768.DOI: 10.22059/jurbangeo.2018.256650.903
  • سجاسی قیداری، حمدالله، احمد رومیانی، و سمیه صانعی. 1393. ارزیابی و تبیین کارکرد صنایع روستایی در توسعه مورد: دهستان صائین قلعه در شهرستان ابهر. اقتصاد فضا و توسعه روستایی 3 (8): 87-105.
  • شمسی، مریم، محمد امین خراسانی، و سید حسن مطیعی لنگرودی. 1399. سنجش آثار تنوع‌ فعالیت‌های اقتصادی بر سطح رفاه جامعه روستایی (مورد: بخش مرکزی شهرستان کرمان). فصلنامه برنامه ­ریزی منطقه ای. 10( 37): 47-62.
  • صادقی، حسن، و فضل اله کاظمی . 1397. توسعه­ ی یک مدل ارزیابی فازی جدید با تمرکز بر بهبود قابلیت اطمینان قضاوت شفاهی مشتریان، دو فصلنامه مطالعات مصرف­ کننده 5(2): 55-82.
  • صادقیان بروجنی، نجمه، صدیقه کیانی سلمی، و یونس غلامی بیمرغ. 1399. شناسایی عوامل اثربخش بر توسعه گردشگری خلاق و تأثیر آن بر پایداری رفتار از دیدگاه گردشگران در مناطق روستایی شهرستان بروجن. پژوهش ­های روستائی 11(4): 696-711.DOI: 10.22059/jrur.2020.301054.1493
  • عینالی، جمشید.1393.  ارزیابی نقش گردشگری خانه ­های دوم در تنوع ­بخشی به اقتصاد روستایی مطالعۀ موردی: دهستان حصار ولیعصر در شهرستان آوج. مجله پژوهش و برنامه ­ریزی روستایی 3(5): 97-107.
  • عینالی، جمشید، بهروز محمدی یگانه، و حسن قاسملو. 1398. نقش گردشگری خلاق در توسعه پایدار مناطق روستایی (مطالعه موردی روستاهای تاریخی- فرهنگی شمال غرب کشور). مجله پژوهش و برنامه ­ریزی روستایی 8(2): 19-39.
  • فراهانی، حسین، محمد ولایی، و زکیه رسولی­ نیا. 1392. ارزیابی اثرات بازار هفتگی ملکان بر پایداری اقتصادی نواحی روستایی (مطالعه موردی: دهستان مرحمت آباد شمالی، شهرستان میاندوآب). مجله پژوهش و برنامه ­ریزی روستایی 2(3): 232 ـ 211.
  • مباشری، مهدی، محمود رضا انوری، و سید غلامرضا میری. 1400. تحلیل و اولویت بندی عوامل موثر در کاهش آسیب ­پذیری شهرها از مخاطرات طبیعی (مطالعه موردی: شهر زابل) 3(43):713-697.DOR: 20.1001.1.22286462.1400.11.3.39.1
  • ولائی، محمد، و بهروز محمدی یگانه. 1393. تنوع بخشی به اقتصاد روستاها جهت تحقق توسعه پایدار. اقتصاد فضا و توسعه روستایی 3(8): 54-70.
  • یاری، ارسطو. 1390. سنجش و ارزیابی پایداری سکونتگاه‌های روستایی حوزۀ کلان‌شهری و ارائۀ مدل استراتژیک توسعۀ پایدار. رسالۀ دکتری، دانشگاه تهران.
  • Al Ababneh, Mukhles M. 2017. Creative Tourism. Journal of Tourism & Hospitality. 6 (2), DOI:10.4172/2167-0269.1000282
  • Avijiti, Gupta. 1998. Ecology and development in third world. Second edition. London: Rutledge.
  • Chin, Chee-Hua, May-Chiun Lo, Peter Songan, and Vikneswaran Nair. 2014. Rural Tourism Destination Competitiveness: A Study on Annah Rais Longhouse Homestay. Sarawak. Procedia Social and Behavioral Sciences 144:35-44. DOI: 10.1016/j.sbspro.2014.07.271
  • Clark, William C. 1989. Managing planet earth. Scientific American. 261: 47-54.DOI: 10.1007/978-94-011-2914-5_1
  • Doody, D. G., P. Kearney, J. Barry, R. Moles, and B.O’ Regan. 2009. Evaluation of the Q-method as a method of public participation in the selection of sustainable development indicators, ecological indicators 9(6): 1129-1137.DOI:10.1016/j.ecolind.2008.12.011
  • Goldberg-Miller, Shoshanah B. D. 2019. Creative city strategies on the municipal agenda in New York, City, Culture and Society 17: 26-37.DOI: 10.1016/J.CCS.2018.08.004
  • Kim, H. 2013. The Concept & Strategy of Creative Tourism Policy of Korean Tourism. Journal of Global Tourisme Research 2: 8-20.
  • Lee, Jongwon, and Heeseok Lee. 2015. Deriving Strategic Priority of Policies for Creative Tourism Industry in Korea using AHP, Information Technology and Quantitative Management, Procedia Computer Science 55: 479 – 484.DOI:10.1016/j.procs.2015.07.018
  • Lee, Kia N. 1993. Greed, Scale Mismatch, and Learning. Ecological Application. A Publication of the Ecological Society of America 3(4) :560-564. DOI: 10.2307/1942079
  • Lénia, Marques, and Carla Borba. 2017. Co-creating the city: Digital technology and creative tourism, Tourism Management Perspectives 24: 86–93.DOI:10.1016/j.tmp.2017.07.007
  • Osman, Zahir, and Ilham Sentosa. 2013. Mediating Effect of Customer Satisfaction on Service Quality and Customer Loyalty Relationship in Malaysian Rural Tourism, International Journal of Economics Business and Management Studies 2(1): 25-37.
  • Overton, J. Schewens, R, 1999. Strategies for Sustainable Development: Experiences from the Pacific. London: Zed Book.
  • Redclift, Michael. 1997.  Sustainable Development: Exploring the Contradictions.  London: Methuen.DOI:10.4324/9780203408889
  • Richards, Greg. 2020. Designing creative places: The role of creative tourism, Annals of Tourism Research 85(102922).DOI:10.1016/j.annals.2020.102922
  • Richards, Greg, and Lénia Marques. 2012. Exploring Creative Tourism: Editors Introduction, Journal of Tourism Consumption and Practice 4(2): 1-11.
  • Richards, Greg, and Crispin Raymond. 2000. Creative Tourism. In Atlas News 23: 16-20.
  • Sarantou, Melanie, Outi Kugapi, and Maria Huhmarniemi. 2020. Context mapping for creative tourism Annals of Tourism Research 86: 103064.DOI:10.1016/j.annals.2020.103064
  • Tan, Siow Kian, Ding-Bang Luh, and Shiann-Far Kung. 2014. A taxonomy of creative tourists in creative tourism, Tourism Management 42: 248-259.DOI:10.1016/j.tourman.2013.11.008
  • Tanguay, Georges A., Juste Rajaonson, and Jean-Francois Lefebvre. 2010. Measuring the sustainability of cities: an analysis of the use of local indicators, ecological indicators 10(2): 407-418.DOI:10.1016/j.ecolind.2009.07.013
  • United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. 2006. Towards Sustainable Strategies for Creative Tourism, Discussion Report of the Planning Meeting for 2008 International Conference on Creative Tourism Santa Fe, New Mexico, U.S.A. 25-27.
  • Yozcu, Özen Kırant , and Orhan Icoz. 2010. A Model Proposal on the Use of Creative Tourism Experiences in Congress Tourism and the Congress Marketing Mix. Pasos. Revista de Turismo y Patrimonio Cultural 8(3):105-113.DOI:10.25145/j.pasos.2010.08.038
  • Zaslow, Martha , Kathryn Tout, Christopher Botsko, and Kristin Anderson Moore. 1998. Welfare Reform and Children: Potential Implications. New Federalism: Issues and Options for States. Series A. No.23:1-8