Spatial Analysis of the Livability Status of the Three Areas of Gorgan Based On the Physical-Spatial Index

Document Type : Original Article

Authors
Mostafa Ariankia 1
Shaghayegh Shirazi Irai 2
1 Ph.D. Candidate of Spatial Planning, Department of Human Geography and Planning, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 M.Sc. in Geography and Urban Planning, Department of Geography, Faculty of Persian Literature and Foreign Languages, Mazandaran University, Babolsar, Iran.
10.22034/usd.2024.2012647.1138
Abstract
The growth of urban population and urbanization before the process of urban planning, along with problems and problems such as migration to cities and the subsequent uneven distribution of population, informal settlements, lack of urban per capita, etc., have caused the quality of livability of Iranian cities to decline. The city of Gorgan is no exception to this. This city is due to its special geographical location and suitable natural condition, the political-administrative and economic centrality of the region and province, its ability to immigrate, the type of residence and house building of numerous social groups in the city, the ethnic diversity and culture of different ethnic groups together, has caused that in the city Gorgan has a different and unique look and texture from the human settlements in this city. Therefore, the current research aims to investigate and evaluate the livability of the three regions of Gorgan City based on the physical-spatial index. According to its nature, the present research is practical in terms of descriptive-analytical method by using a combination of quantitative models. The required data were obtained from the method of library studies, observation, and field technique (researcher-made questionnaire) in the form of 6 indicators including facilities and infrastructure, open and public spaces, landscape, transportation, pollution, housing quality, and 24 items. Is. To analyze the data from SPSS software, t-tests to check the measurement of the difference between the average of the research sample (theoretical average) and the average of the population; ANOVA test (one-way analysis of variance) to examine the difference in the average dimensions of the six variables of the research index among the studied areas; From the multivariate regression test to investigate the influence of each of the variables of the physical index of livability in evaluating the livability of the studied areas; And finally, Friedman's test was used to rank and evaluate the effect of each of the physical-spatial index variables on the livability status and prioritize the variables. The results obtained from the t-test show that in terms of physical livability, Area One of Gorgan City is in a completely favorable and normal condition, Area Three is in an average condition, and Area Two is in a weaker condition than other areas. The results of the ANOVA test show that the conditions and status of the physical variables are not the same in all three regions and a significant difference can be seen among the three studied regions. The regression results indicate the impact of the research variables and the results of the Friedman test also showed that the housing variable ranks first and the pollution variable ranks last in the impact on the physical-spatial livability index in the city of Gorgan. Therefore, due to the existence of cultural and ethnic diversity as well as different living conditions; Different livability can be seen in terms of physical-spatial indicators at the level of regions and localities of Gorgan city. In the end, to achieve the goals of the research, strategies, and solutions have been presented in the form of research proposals.

Keywords

Subjects

  • ابراهیمی پور، مریم و منصوری اطمینان، ابوالفضل. (1401). ارائه مدل مفهومی فضای زیرسطحی زیست پذیر با استفاده از نظریه بنیانی؛ نمونه موردی: کلان‌شهر مشهد. جغرافیای اجتماعی شهری، 9(1)، 231-213.

https://doi:10.22103/JUSG.2022.2068

  • احدنژادروشتی، محسن. رسولی، محمد. شیخ محمد حسن‌آباد، خضر و سعید پور، شراره. (1398). ارزیابی شاخص‌های زیست پذیری شهری در سطح محلات شهر سردشت با مدل کوپراس. جغرافیا و روابط انسانی، 1(4)، 266-249.

20.1001.1.26453851.1398.1.4.26.7

  • احمدزاده، حسن. امینی، شادی. هوشیار، حسن و ولیزاده، رضا. (1400). شناسایی مؤلفه‌های آتی زیست پذیری شهری با رویکرد آینده‌پژوهی؛ مطالعه موردی: شهر مهاباد. شهر پایدار، 4(3)، 113-99.

doi: 10.22034/jsc.2021.263604.1383

  • ادیبی سعدی نژاد، فاطمه. (1399). تحلیلی بر زیست پذیری شهری با تأکید بر بُعد کالبدی‌ زیرساختی؛ مطالعه موردی منطقه 17 تهران. جغرافیا (برنامه­ریزی منطقه‌ای)، 10(2)، 454-443.

20.1001.1.22286462.1399.10.38.58.3

  • اشنویی نوش‌آبادی، امیر و محمدابراهیمی، مهشید. (1400). تعیین پیشران‌های کلیدی مؤثر بر زیست پذیری شهری با رویکرد آینده‌پژوهی؛ مطالعه موردی: شهر کاشان. جغرافیا و برنامه‌ریزی، 25(76)، 41- 27.

doi.org/10.22034/gp.2021.13132

  • آریان کیا، مصطفی. (1402). ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده از GIS. جغرافیا و روابط انسانی، 5(4)، 304-281.

https://dor:20.1001.1.26453851.1402.5.4.14.9

  • آریان کیا، مصطفی. ملکی، سعید و باددست، بنفشه. (1397). سنجش و ارزیابی مؤلفه‌های اثرگذار بر رضایتمندی ساکنین مجتمع‌های مسکونی از کیفیت مسکن تحت تصرف؛ مطالعه موردی: منطقه 2 شهرداری گرگان. چشم‌انداز زاگرس، 10(38)، 91-73.

https://journals.iau.ir/article_667153.html

  • آسیابانی پور، الهام. پناهی، علی و احمدزاده، حسن. (1400). سنجش و ارزیابی بُعد عینی زیست پذیری شهری در مناطق دهگانه کلان‌شهر تبریز. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 53(2)، 565-545.

https://doi:10.22059/jhgr.2020.286057.1007981

  • بلوری، زهره. خاکپور، براتعلی و داوری، رقیه. (1402). تحلیل عوامل مؤثر بر میزان زیست پذیری محله‌های متراکم شهر بر اساس نقشه شناختی فازی؛ موردمطالعه شهر آمل. جغرافیا و برنامه‌ریزی، 27(85)، انتشار آنلاین از مهر 1402.

doi.org/10.22034/gp.2023.14584

  • پناهی، علی. آذر، علی. ولی زاده، رضا و عارف حسینی، سید علی. (1399). سنجش و ارزیابی بُعد ذهنی زیست پذیری در بافت‌های شهری کلان‌شهر تبریز. جغرافیا و برنامه‌ریزی، 24(74)، 151-135.

https://doi.org/10.22034/gp.2021.10755

  • پور رمضان، عیسی. علینقی پور، مریم و مولایی‌هشجین، نصراله. (1400). تبیین زیست پذیری محیطی سکونتگاه‌های روستایی پیرامون کلان‌شهر رشت. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 53(1)، 22-1.

doi:10.22059/jhgr.2018.255494.1007676

  • حاجی علی‌زاده، جواد. شمالی، مرضیه. حمید زاده خیاوی، سهیلا و نظم فر، حسین. (1400). تحلیل فضایی الگوی زیست پذیری کلان‌شهر تبریز. شهر پایدار، 4(3)، 98-81.

doi: 10.22034/jsc.2021.260866.1374

  • حسینی، سید مصطفی. رهنما، محمدرحیم. قنبری، محمد و محمدی حمیدی، سمیه. (1398). ارزیابی و سنجش زیست پذیری شهری در کلان‌شهر اهواز. شهر پایدار، 2(2)، 17-1.

10.22034/jsc.2019.197229.1090

  • حسینی، سیده آیدا. (1400). کیفیت زندگی؛ گستره‌ای به مفهوم پیچیدگی. جغرافیا و روابط انسانی، 4(3)، 183-165.

doi:10.22034/gahr.2021.305581.1611

  • حکمت نیا، حسن. موسوی، میر نجف. سبحانی، نوبخت و سلمان زاده، سینا. (1400). تأثیر آسیب‌های اجتماعی بر زیست پذیری در فضاهای شهری؛ مطالعه موردی: شاهین‌دژ. پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 9(1)، 50-29.

doi:10.22059/jurbangeo.2021.301572.1273

  • حنایی، تکتم و کلانتر، محمدرضا. (1401). اولویت‌بندی شاخص‌های زیست پذیری مبتنی بر مؤلفه‌های زیست‌محیطی تأثیرگذار در سکونت شهروندان؛ مطالعه موردی: محله امامیه و استاد یوسفی. نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، انتشار آنلاین از تاریخ 13 اسفند 1401.

https://journals.iau.ir/article_699950.html

  • حیدری، سید کمال. (1397). بررسی پایداری محلات شهری با تأکید بر رویکرد زیست پذیری، مطالعه موردی: محله باغ فیض واقع در منطقه 5 تهران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد به راهنمایی منصور سلیمانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد صفادشت.

https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/ce86afa2c6fab673badf088531694fb3

  • حیدری، محمدتقی. انبار لو، علیرضا. رحمانی، مریم و طهماسبی‌مقدم، حسین. (1399). پایش زیست پذیری اجتماعی در مناطق فرسوده شهر با رویکرد آینده‌پژوهی؛ مطالعه موردی: بافت فرسوده بخش مرکزی شهر زنجان. جغرافیا و برنامه‌ریزی، 24(73)، 155-121.

doi: 10.22034/gp.2020.10782

  • خادم‌الحسینی، احمد. داودی، محمد. صابری، حمید. مهکویی، حجت و گندمکار، امیر. (1400). بررسی سازوکارهای مداخله شهرداری در زیست پذیری شهرها؛ مطالعه موردی: شهر اهواز. نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 13(2)، 2662-247.

dorl.net/dor/20.1001.1.66972251.1400.13.2.33.4

  • خراسانی، محمدامین. (1397). تحلیل و ارزیابی تطبیقی دیدگاه ساکنان و مدیران محلی در رابطه با زیست پذیری روستاهای پیرامون شهری در شهرستان ورامین. جغرافیا و توسعه، 16(51)، 280-261.

doi: 10.22111/gdij.2018.3877

  • خوارزمی، امید علی. قاسم‌زاده، راضیه و پیرزاده، زهره. (1401). مدل‌سازی تأثیرگذاری اقدامات مدیریت شهری بر زیست پذیری شهر مشهد؛ نمونه موردی: 6 و 9. جغرافیای اجتماعی شهری، 9(1)، 119-97.

doi: 10.22103/JUSG.2022.2064

  • دویران، اسماعیل. (1399). سنجش زیست پذیری بافت‌های شهری با تأکید بر پایداری اجتماعی؛ مطالعه موردی: محلات اسکان غیررسمی شهر همدان. جغرافیای اجتماعی شهری، 7(1)، 64-47.

https://www.sid.ir/paper/360898/fa

  • ذبیحی، حسین. امتی، مصطفی. خطیبی، محمدرضا و شورمیج، رمضانعلی. (1401). ارائه‌ی الگویی جهت ارتقاء زیست پذیری در فضاهای عمومی زیرسطحی شهرها. جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای، 12(43)، 230-207.

https://doi: 10.22111/gaij.2022.39753.2960

  • روستایی، شهریور و کوهی قولقاسم، فریبا. (1402). شناسایی نیروهای کلیدی مؤثر بر زیست پذیری شهری کودکان با رویکرد آینده‌نگاری؛ مطالعه موردی: منطقه 3 تبریز. نشریه جغرافیا و برنامه‌ریزی، 27(85)، 100-93.

https://doi.org/10.22034/gp.2023.16825

  • زیاری، کرامت اله. سالاری‌مقدم، زهرا و حاتمی نژاد، حسین. (1398). سنجش و ارزیابی زیست پذیری محلات شهری؛ مطالعه موردی: منطقه 15 کلان‌شهر تهران. شهر پایدار، 2(3)، 58-41.

https://doi:10.22034/jsc.2019.195019.1073

  • زینی، سیده منور. (1398)، تدوین الگوی توسعه فضایی- کالبدی بر مبنای اصول شهر زیست پذیر با تأکید بر اسلامشهر، پایان‌نامه دکتری گرایش برنامه­ریزی شهری، به راهنمایی حسین مجتبی­زاده­خانقاهی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی.

https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/0004685f0779f28b469c53e1f09eb96a

  • سلیمانی، حسین. صابری، حمید. گندمکار، امیر و حاتمی، مجتبی. (1399). بررسی راهبردهای ساختار زیست پذیری شهر ابرکوه. نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 12(3)، 62-41.

https://dor:20.1001.1.66972251.1399.12.3.3.9

  • شاطریان، محسن. دالوند، هنگامه و حیدری سورشجانی، رسول. (1400). مدل‌سازی تأثیر زیست پذیری بر کیفیت زندگی مبتنی بر نظرسنجی عمومی؛ مطالعه موردی: شهر دو رود. شهر پایدار، 4(1)، 86-71.

10.22034/jsc.2021.204123.1277

  • شریفی پور، زهرا. (1401). بررسی وضعیت زیست پذیری کالبدی در مناطق 3 و 9 شهر مشهد، پایان‌نامه کارشناسی ارشد به راهنمایی براتعلی خاکپور، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه مشهد.

https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/9d38c2fa0eceb1117cd05ba0ab7a5f78

  • شکری فیروز جاه، پری. صید بیگی، صادق. کیانژاد، سید زهرا و رسولی، سیدحسن. (1400). تحلیل فضایی شهرهای کوچک شهرستان بابل بر اساس شاخص‌های زیست پذیری شهری. جغرافیای اجتماعی شهری، 8(1)، 127-113.

https://doi: 10.22103/JUSG.2021.2035

  • شکوهی، علی و مهدیون، جعفر. (1399). تحلیل شاخص‌های کالبدی-محیطی زیست پذیری شهر زنجان با رویکرد آینده‌پژوهی. فضای جغرافیایی، 20(71)، 157-135.

http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_id=3371&sid=1&slc_lang=fa

  • شوهانی، نادر. فراهانی، حسین و نیک‌سرشت، مهدی. (1402). تحلیل توان‌های محیطی در زیست پذیری روستایی با تأکید بر آمایش سرزمین و استفاده از مدل AHP؛ مطالعه موردی: شهرستان ایوان در ایلام. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 55(1)، 189-208.

https://doi:10.22059/jhgr.2022.325018.1008315

  • صادقی، علی. شاکرمی، کیان و حیدری‌نثار، مینا. (1402). قابلیت زیست پذیری شهرها در راستای پایداری اجتماعی شهری؛ موردمطالعه: کلان‌شهر مشهد. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، انتشار آنلاین از تاریخ 1 مرداد 1402.

https://doi:10.22059/jhgr.2022.333390.1008406

  • علیپور، سمیه و مشکینی، ابوالفضل. (1401). الگوی مسکن زیست پذیر: گامی به‌سوی افزایش زیست پذیری محلات شهری؛ مطالعه موردی: کلان‌شهر کرج. شهر پایدار، 5(3)، 20-1.

https://doi: 10.22034/jsc.2023.359974.1648

  • عنابستانی، علی‌اکبر و معینی، علیرضا. (1400). تأثیر هویت مکانی بر زیست پذیری سکونت‌گاه‌های روستایی پیرا شهری کلان‌شهر مشهد. آمایش جغرافیایی فضا، 11(39)، 90-69.

https://doi:10.30488/gps.2019.183416.3038

  • فرج‌الهی، عاطفه. پورمحمدی، محمدرضا. حیدری چیانه، رحیم و مختاری، داوود. (1401). تحلیل تطبیقی زیست پذیری شهری با تأکید بر شاخص‌های کالبدی مناطق ده‌گانه کلان‌شهر تبریز. جغرافیا و برنامه‌ریزی، 26(81)، 189- 173.

https://doi: 10.30495/jupm.2022.5534

  • کریم پور ریحان، مجید. شریف جاهد، شهرزاد. اسمعیل­زاده‌وفایی، جمال و خادمی، کسری. (1402). تحلیل زیست پذیری محله‌های منطقه 22 شهرداری تهران با تأکید بر دوگانگی فضایی. نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، انتشار آنلاین از تاریخ 13 تیرماه 1402.

https://journals.iau.ir/article_703659.html

  • مافی، عزت‌اله. ثاقبی، محمد و وطن‌پرست، مهدی. (1401). ارزیابی و سنجش زیست پذیری شهری و عوامل مؤثر بر آن؛ موردمطالعه: شهر بجنورد. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 22(67)، 350- 335.

https://doi: 10.52547/jgs.22.67.335

  • محمدی، سمیه. (1400). سنجش پایداری محلات بر اساس رویکرد زیست پذیری شهری، موردمطالعه: شهر کامیاران، پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد به راهنمایی محسن کلانتری، دانشگاه زنجان.

https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/f52c7b9096c5ea063701b7ac5201f72d

  • موسوی، سید یعقوب. رستمی، روح‌الله. قدیمی، بهرام و میرزایی، خلیل. (1400). تبیین عوامل مؤثر بر میزان زیست پذیری شهری؛ مطالعه موردی: شهر ایلام. شهر پایدار، 4(2)، 124-107.

https://doi:10.22034/jsc.2020.197800.1100

  • موسوی، میر نجف. بایرام زاده، نیما. امیدوارفر، سجاد و کامل‌نیا، رویا. (1400). ارزیابی سطح زیست پذیری در سکونتگاه‌های غیررسمی؛ موردمطالعه: محله فلاحت ارومیه. جغرافیای اجتماعی شهری، 8(2)، 222-203.

https://doi: 10.22103/JUSG.2021.2053

  • میرکتولی، جعفر و آریان کیا، مصطفی. (1398). ارزیابی و تحلیل فضایی شاخص‌های مسکن شهری؛ مطالعه موردی: شهر گرگان. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 51(3)، 674- 653.

https://doi:10.22059/jhgr.2018.233806.1007464

  • نظم فر، حسین. تقوی‌زیروانی، اسماعیل و منصوریان، حسین. (1401). رتبه‌‌بندی نواحی شهر ساری ازنظر میزان برخورداری از شاخص‌های زیست پذیری. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 54(4)، 1395-1379.

https://doi10.22059/jhgr.2021.320615.1008284

  • Androulakia, M., Frangedakib, E., & Antoniadis, P. (2020). Optimization of Public Spaces Through Network Potentials of Communities, 1st International Conference on Optimization-Driven Architectural Design (OPTARCH 2019). Procedia Manufacturing, (44), 294–

doi.org/10.1016/j.promfg.2020.02.234

  • Cao, K., Muyang, L., Shu, W., Mengqi, L., Wenting. Z., Qiang, M., & Bo, H. (2020). Spatial Multi-Objective Land Use Optimization toward Livability Based on Boundary-Based Genetic Algorithm: A Case Study in Singapore, ISPRS International Journal of Geo-Information, 9(1), 40-51.

doi.org/10.3390/ijgi9010040

  • Cheliotis, K. (2020). An Agent-Based Model of Public Space Use. Computers, Environment and Urban Systems, (81), 101476.

doi.org/10.1016/j.compenvurbsys.2020.101476

  • Mouratidis, K. (2020). Commute satisfaction, neighborhood satisfaction, and housing satisfaction as predictors of subjective well-being and indicators of urban livability. Travel Behaviour and Society, (21), 265–78.

doi.org/10.1016/j.tbs.2020.07.006

  • Pan, L., Yang, F., Lu, F., Qin, S., Yan, H., & Peng, R. (2020). Multi-agent simulation of safe livability and sustainable development in cities. Sustainability, 12(5), 2070.

doi.org/10.3390/su12052070

  • Ramaswami, A. (2020). Unpacking the Urban Infrastructure Nexus with Environment, Health, Livability, Well-Being, and Equity, One Earth, 2(2), 120-124, 21 February 2020.

doi.org/10.1016/j.oneear.2020.02.003

  • Valcárcel-Aguiar, B., Murias, P., & Rodríguez-González, D. (2018). Sustainable urban liveability: A practical proposal based on a composite indicator. Sustainability, 11(1), 86.‏

doi.org/10.3390/su11010086

  • Yang, Shih-Hsien. Nam Hoai Tran. Calista Y. Tsai, Nien Chia Yang and Chih-Ming Chang (2021), Developing Transportation Livability-Related Indicators for Green Urban Road Rating System in Taiwan, journal Sustainability, (13), 14016.

doi.org/10.3390/su132414016

  • Zhan, D., Kwan, M-P., Zhang, W., Fan, J., Yu, J., & Dang, Y. (2018), Assessment and determinants of satisfaction with urban livability in China, Cities, (79), 92-101.

doi.org/10.1016/j.cities.2018.02.025‎

Journal of Urban Sustainable Development
Volume 5, Issue 15
Spring 2024
Pages 21-40