Identification and Explanation of the Factors Affecting Citizen Participation in the Development of Urban Neighborhoods Based on the MABAC Model (Case Study: Bojnurd City)

Document Type : Original Article

Authors
1 Professor, Department of Geography, Faculty of Geography and Urban Planning, Payame Noor University, Tehran, Iran.
2 PhD Student in Geography and Urban Planning, Department of Geography, Faculty of Geography and Urban Planning, Payame Noor University, Tehran, Iran.
Abstract
Neighborhoods are important and effective elements of the social life of cities and The active and effective participation of citizens in urban areas provides the fields for the flourishing of citizens' talents and capabilities in urban development plans. But in Iran's urban planning system, participation faces limitations. current study, Identification and explanation of the factors affecting citizen participation in the development of urban of Bojnourd neighborhoods.this research is functional-developmental in terms of purpose, a combination of documentation and survey methods in terms of used methods, and analytical and exploratory in terms of modality. Information and used data in this research is collected with the two methods of documentation-desk research and field study (the Delphi method, researcher-built questionnaire, interviewing, etc.). in order to bring clarification to the current situation and dissect and explain the reasons behind the issue and the different dimensions of the research matter, it has been embarked primarily to analyze the current situation of development in the 41-unit neighborhoods of the city (using the MABAC model) and subsequent to acknowledging the privileged and less privileged neighborhoods, an attempt to analyze and compare societal participation in accounted neighborhoods, has been made, so that with the cognition of inadequacies and advantages, a base to raise the participated planning in Bojnurd neighborhoods can be provided. the research discoveries indicated that the Vilanshahr neighborhood with the least level of development and the Nader neighborhood with the highest level of development, were chosen as instances, based on the outcome results, the less privileged Vilanshahr neighborhood, has shown less participation compared to the privileged Nader neighborhood. Of the most important reasons of this issue are the low level of the parameters, the basis of which is satisfaction, providing the basic needs of the neighborhood, and ideal servicing and etc. for the citizens.

Keywords

Subjects


·      آدینه­لوفرد، میثم. (1396). ارزیابی و مقایسه تطبیقی شهرهای جدید مجموعه شهری تهران ازنقطه‌نظر دستیابی به شاخص‌های توسعه­ی شهری با استفاده از مدل­های ارزیابی چندمعیاره (پایان­نامه کارشناسی ارشد شهرسازی گرایش برنامه­ریزی شهری). دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی، ایران.
·      آقایاری­هیر، محسن، کریم­زاده، حسین، و خالقی، عقیل. (1396). تحلیل شاخص­های ذهنی مؤثر بر سنجش کیفیت زندگی در مناطق روستایی(مطالعه موردی: دهستان سینا- شهرستان ورزقان). برنامه­ریزی و آمایش فضا، 21(4)، 35-1.
·      ابراهیم­زاده، عیسی، ایستگلدی، مصطفی، و حاجی زاده، فاضل. (1398). تحلیل و اولویت­بندی شاخص­های استراتژی توسعه شهری در محلات منطقه هشت شهر شیراز. جغرافیا و پایداری محیط، 9 (1)، 17- 1.
·      استعلاجی، علیرضا، و فلاح تبار، نصراله. (1390). کاربرد مدل مدیریت مشارکتی در برنامه­ریزی توسعه جوامع روستایی(مطالعه موردی بخش سلطانیه از ناحیه ابهر)، نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 3(3)، 78-69.
·      افسری، رسول، بهزادفر، مصطفی، و خیرالدین، رضا. (1399). آینده­پژوهی امنیت اجتماعی در نظام شهری ایران: شاخص شناسی برای تبیین، سنجش و اولویت‌بندی. آینده‌پژوهی دفاعی، 5(16)، 141-109.
·   اکبری، مجید، بوستان احمدی، وحید، انصاری، معصومه، و سهرابی، وحید. (1401). سنجش جایگاه کشورهای اسلامی ازنظر شاخص­های رقابت­پذیری جهانی سفر و گردشگری با استفاده از روش ماباک ( MABAC).  برنامه­ریزی منطقه­ای، 12(45)، صفحات18- 1.
·      امیرزاده­دوستان، امیر. (1401). بررسی مدیریت شهری و نقش آن در توسعه پایدار شهری. جغرافیا و روابط انسانی، 5(2)، 33- 21.
·      برزگر، صادق، قربانی، علیرضا، و رضایی­نوری، طیبه .(1397). تحلیل پایداری محله­های شهری با تأکید بر شورای اجتماعی محلات، مطالعه موردی ناحیه دو منطقه یازده شهر مشهد. شهر پایدار، 1(1)، 26-15.
·      حاجی زاده، فاضل. (1396). تحلیلی بر جایگاه شاخص­های راهبرد توسعه شهری (CDS) در محلات منطقه هشت شهرداری شیراز (پایان­نامه کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری). دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، ایران.
·      حافظی­فر، مریم، حبیب، فرح، و ذبیحی، حسین. (1398). تحلیل تفسیری ساختاری معیارها و شاخص­های پایداری اجتماعی در محلات شهری (نمونه موردی: محلات شهر اردبیل). جغرافیا و توسعه، 17(57)، 48- 31.
·      حسین­زاده، رباب، صفرعلی­زاده، اسماعیل، دادگر، حسین، و امیرمرزبان، فریده. (1401). شناسایی و اولویت­بندی محلات نیازمند بازآفرینی شهری (مطالعه موردی: منطقه 10 کلان‌شهر تبریز). جغرافیا و توسعه فضای شهری، 9(4)، 126- 111.
·      حسینی، علی، و صابری، علی. (1402). تحلیل نقش فضاهای عمومی در ارتقای سرزندگی محلات شهری (مطالعه موردی: محله بنسنجان شهر یاسوج).  جغرافیا و توسعه شهری، 10(1)، 198- 175.
·      حقی، یعقوب، فکری­علی­بابالو، لطیف، انصاری­گیلو، اکبر، و کرمی­نصب، صدیقه. (1401). بررسی و تحلیل وضعیت شاخص­های کیفیت زندگی شهری از دیدگاه شهروندان (مطالعه موردی: شهر گرمی). جغرافیا و روابط انسانی، 4(4)، 122- 111.
·      حیدری، علی­اکبر، و دیزی جانی، مریم. (1397). تحلیل عوامل مؤثر بر توسعه­یافتگی محلات شهری از منظر عدالت فضایی (نمونه موردی: مقایسه تطبیقی محله ارم و ابیوردی- شهر شیراز). برنامه­ریزی منطقه­ای، 8 (29)، 202- 191.
·      خاکپور، براتعلی، شریف­زاده اقدام، ابراهیم، و شیخی، عبداله. (1397). ارزیابی عملکرد مدیریت شهری در پایداری اجتماعی فرهنگی محلات شهر پیرانشهر (با توجه به زیرگروه‌های جمعیتی). مطالعات جامعه‌شناختی شهری، 8(28)، 164- 123.
·      خاندوزی، سید احسان، مصطفوی ثانی، علی، و سرآبادانی، حسین. (1399). طراحی و برآورد شاخص­های ترکیبی عدالت اجتماعی در ایران. مجلس و راهبرد، 27(202)، 41- 5.
·      جزایری، امی تیس، کاظمی پور، شهلا، حسینی، سید رضا، و کفاشی، مجید. (1400). بررسی شاخص­های عمده سلامت سالمندان در ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی استان مازندران. سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 5(25)، 134-125.
·      جمعه­پور، محمود، و روحانی­چولائی، الهام .(1399). سنجش سطح پایداری محلات ارگانیک و برنامه‌ریزی‌شده با استفاده از شاخص­های اسکان سازمان ملل(مطالعه موردی: محلات نوغان و سجاد مشهد). برنامه­ریزی توسعه شهری و منطقه­ای، 5(12)، 35-1.
·      رحیمی، روح­اله، انصاری، مجتبی، بمانیان، محمدرضا، و مهدوی نژاد، محمدجواد. (1399). رابطه حس تعلق به مکان و مشارکت در ارتقای سرمایه سکونتگاه­های غیررسمی، (مطالعه موردی: ترک محله شهرسازی). معماری و شهر پایدار، 8(1)، 29- 15.
·      رخشانی­نسب، حمیدرضا. (1391). برنامه­ریزی راهبردی توسعه فضایی شهر زاهدان با تأکید بر رویکرد توسعه محله­ای (پایان نامه دکتری جغرافیا و برنامه­ریزی شهری). دانشکده جغرافیا، دانشگاه اصفهان، ایران.
·      رشتبر، هادی، نظم فر، حسین، و صمدزاده، رسول. (1400). ارزیابی و سنجش شاخص­های اجتماعی و فرهنگی شهر نوآور(مطالعه موردی: کلان‌شهر تبریز). مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه­های انسانی، 16(2)، 337- 325.
·      رفیعیان، مجتبی، و احمدزاده نانوا، حسین. (1391). سنجش ظرفیت­های مشارکت اجتماعی در سیاست­های مداخله در محلات ناکارآمد شهری، رفاه اجتماعی، 12(46)، 372- 353.
·      روانشاد، اعظم، سیدی، فرانک، و یارمحمدی توسکی، مریم. (1401). مدل عمومی و شاخص سازی امنیت اجتماعی زنان در فضاهای شهری. مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 18(66)، 296- 269.
·      رئوف، فاطمه، معتمدی، محمد، و پوراحمد، علی­اکبر. (1401). نقش مشارکت شهروندان در ارتقاء سلامت اجتماعی شهروندان شیروان (مطالعه تطبیقی: محلات فلسطین، سه یک آب، زمین‌های کشوری، بیست‌متری). جغرافیا و مطالعات محیطی، 11(44)، 205- 192.
·      زنگنه، مهدی، عبدالملکی، سکینه، و موسوی، مریم سادات. (1397). ارزیابی کیفیت محیطی (عینی و ذهنی) و رضایتمندی سکونتی در شهرک­های جدید (مطالعه موردی: شهرک توحید سبزوار). پژوهش­های جغرافیا برنامه­ریزی شهری، 6(4)، 844- 827.
·      سلطانی، لیلا. (1391). تحلیل فضایی بهره­مندی زنان از شاخص­های توسعه شهری( مطالعه موردی: شهر اصفهان) (پایان نامه دکتری رشته جغرافیا و برنامه­ریزی شهری). دانشکده جغرافیا، دانشگاه اصفهان، ایران.
·      سعیدپور، شراره، برزگر، صادق، و رسولی، محمد. (1401). تحلیل و ارزیابی شاخص­های شکوفایی در محلات شهری (مطالعه موردی: شهر سقز). برنامه­ریزی و توسعه محیط شهری، 2(6)، 48- 33.
·      شریف نژاد، جواد. (1390). ارزیابی نقش عوامل اجتماعی در توسعه پایدار شهری(مطالعه موردی: کلان‌شهر تبریز) (پایان نامه دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری). دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تبریز، ایران.
·      شهبازی، زهره، و مبارکی، مهدی. (1400). بررسی وضعیت شاخص­های توسعه انسانی اجتماعی در استان مرکزی. جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، 10(2)، 258- 227.
·      شهرداری تهران. (1393). شاخص­های توسعه شهری شهرداری تهران. تهران: شهرداری تهران.
·      شهسوار، امین، کمانرودی کجوری، موسی، پریزادی، طاهر، و ابوالقاسم پور، مه لقا. (1399). برنامه­ریزی راهبردی توسعه محله­های شهری تهران (موردمطالعه: محله فردوسی منطقه 12). تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 7 (57)، 295- 281.
·      شیخ بیگلو، رعنا. (1390). مدل‌سازی و تحلیل تطبیقی روش‌های سنجش سطح توسعه­یافتگی(مطالعه موردی: شهرستان‌های ایران) (پایان نامه دکتری جغرافیا و برنامه­ریزی شهری). دانشکده جغرافیا، دانشگاه اصفهان، ایران.
·      صالحی، مریم، موسی­زاده، حسین، خداداد، مهدی، و اسمعیلی، فضل­اله. (1396). سطح­بندی مناطق کلان‌شهر تهران ازلحاظ شاخص­های توسعه پایدار با استفاده از تحلیل عاملی و خوشه­ای. معماری شهر پایدار، 5(1)، 90- 75.
·      صفایی­پور، زهرا. (1396). بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت مردمی در توسعه شهری (مطالعه موردی: شهر ایلام). مطالعات عمران شهری، 1(1)، 140- 111.
·      صفرعلی­زاده، اسماعیل، اکبری، مجید، بوستان احمدی، وحید، و موسوی، سید چمران. (1401). بررسی شاخص­های سرمایه اجتماعی و ارتباط آن با توسعه پایدار شهری (موردمطالعه: کلان‌شهر اهواز). تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 22(66)، 123- 105.
·      صفرلویی، محمدرضا. (1391). تحلیل نابرابری­های اجتماعی مناطق شهری ارومیه از منظر توسعه پایدار (پایان نامه دکتری جغرافیا و برنامه­ریزی شهری). دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه پیام­نور تهران، ایران.
-      صمدی، علی، و جهانگیرزاده، جواد. (1401). سنجش نقش سرمایه اجتماعی در فرآیند بازآفرینی مشارکتی (مطالعه موردی: بررسی تطبیقی محلات مهدی­القدم و هفت آسیاب شهر ارومیه). جغرافیا و مطالعات محیطی، 11(41)، 22- 7.
·      طاهرطلوع دل، محمدصادق، زارع، مرضیه، و سادات، سیده اشرف. (1400). بررسی چالش ناپایداری اجتماعی در اسکان غیررسمی مبتنی بر شاخص­های توسعه پایدار شهری( مطالعه موردی: منطقه 2 تهران محله فرحزاد). جغرافیا و مطالعات محیطی، 10(38)، 94-77.
·      طهماسبی­زاده، فرشاد. (1401). تحلیل عوامل تسهیل‌کننده و محدودکننده مشارکت شهروندان در برنامه‌ریزی محله محور: مطالعه موردی شهر اصفهان. پژوهش­های مکانی فضایی، 7(4)، 115- 95.
·      عابدی، سیما، سجادزاده، حسن، و خان­محمدی، مرجان. (1401). سنجش و ارزیابی شاخص­های تاب‌آوری اجتماعی محلات مسکونی (مطالعه موردی: محلات سنتی شهر همدان). مطالعات هنر اسلامی، 19(45)، 470-446.
https://www.sysislamicartjournal.ir/article_142921.html
·      عبداله­زاده، مهدی، رهنما، محمدرحیم، اجزاءشکوهی، محمد، و موسوی، میرنجف. (1399). ارزیابی شاخص­های پایداری اجتماعی در شهرهای استان آذربایجان غربی. پژوهش­های جغرافیای انسانی، 52(4)، 1273- 1257.
·      عظیمی­آملی، جلال. (1396). سنجش سطح پایداری محله‌های شهری بر اساس شاخص توسعه پایدار (نمونه موردی: محله تندست و سیاه تلی شهر بابل). جغرافیا (انجمن جغرافیایی ایران)، 15(52)، 394- 367.
·      عموشاهی، سولماز، سلمان­ماهینی، عبدالرسول، مرادی، حسین، میکائلی تبریزی، علی‌رضا، و گالان، کارمن. (1402). تحلیل اهمیت شاخص­های توسعه پایدار شهری در ایران و مقایسه آن با شاخص­های جهانی. آمایش سرزمین، 15(1)، 71-53.
·      غفاری­گیلانده، عطا، و هاشمی­معصوم­آباد، رضا. (1398). ارزیابی میزان حس تعلق محله­ای با افزایش مشارکت شهروندان در طرح­های توسعه محله­ای (مطالعه موردی: محله پیر مادر اردبیل). مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 11(2)، 156-143.
·      فخرایی، عباس، و مرزی، روژین. (1396). بررسی رابطه مشارکت شهروندان و فاکتورهای اصلی مدیریت شهری (مطالعه موردی: شهر تهران). مطالعات محیطی هفت حصار، 6(21)، 26- 17.
·      فنی، زهره، و دویران، اسماعیل. (1389). برنامه­ریزی مردم محور(مشارکتی) در مقیاس خرد شهری(محله) نمونه موردی: اسلام‌آباد زنجان. تحقیقات جغرافیایی، شماره 25(3)، 102- 79.
·      قانع، مهسا، آروین، محمود، و ملکی، سعید. (1399). سنجش قابلیت بهره­گیری از محرک­های توسعه شهری در بازآفرینی بافت فرسوده (مورد شناسی: محله شاهجوق سمنان). جغرافیا و آمایش شهری- منطقه­ای، 10(34)، 22- 1.
·      قرنی­آرانی، بهروز. (1393). بررسی نقش برنامه­ریزی مشارکتی در کاهش فقر روستایی به روش کیفی. پژوهش‌های روستایی، 5(3)، 488- 467.
·      مرکزآمار ایران، (1395)، نتایج هشتمین سرشماری عمومی نفوس و مسکن، در دسترس در تاریخ 5/08/1402.
https://amar.org.ir/population-and-housing-census
·      مقیمی، معصومه، و تقی زاده یزدی، محمدرضا. (1396). به‌کارگیری روش­های تصمیم­گیری چند شاخصه برای رتبه‌بندی اقتصادی مناطق شهری جهت احداث مراکز تجاری (مطالعه موردی: شهر تهران). اقتصاد و مدیریت شهری، 5(20)، 51- 39.
·      معروف نژاد، عباس،(1400)، ارزیابی مطلوب توزیع فضایی امکانات شهری در محلات منطقه 2 کلانشهر اهواز با استفاده از مدل ماباک،فصلنامه فضای جغرافیایی، سال 21، شماره 57، پاییز
.ac.ir/browse.php?a_id=3725&sid=1&slc_lang=fa
·      موسی­کاظمی محمدی، سید مهدی. (1378). ارزیابی توسعه پایدار در توسعه شهری پژوهش موردی: شهر قم (پایان نامه دکتری جغرافیای انسانی گرایش شهری). دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، ایران.
·      نیک­پور، عامر، لطفی، صدیقه، و لکورج، منصور. (1400). ارزیابی تأثیر فرم بر پایداری محله­های شهری ( موردمطالعه: آمل). مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی، 2(2)، 30- 5.
·      نیک­پور، عامر، رضازاده، مرتضی، و الهقلی­تبارنشلی، فاطمه. (1399). تحلیل الگوی فضایی شاخص­های فقر شهری در شهر آمل. جغرافیا و برنامه­ریزی، 24(71)، 418- 391.
·      نیک پور، عامر، رضازاده، مرتضی، و الهقلی تبار نشلی، فاطمه. (1398). الگوی فضایی شاخص‌های فقر اجتماعی و شناسایی عوامل مؤثر بر آن، موردمطالعه: شهر آمل. جغرافیا و توسعه، 17(57)، 177-198.
·      Ataman, C., & Tuncer, B. (2022). Urban interventions and participation tools in urban design processes: a systematic review and thematic analysis (1995–2021). Sustainable Cities and Society, 76, 103462.
·      Arimah, B. (2017). Infrastructure as a catalyst for the prosperity of African cities. Procedia Engineering, 198, 245-266.
·      Barbarino, R., Herlo, B., & Bergmann, M. (2022). Online podcast production as cocreation for intercultural participation in neighbourhood development. Urban Planning, 7(3), 418–429. 
·      Colantonio, A. (2009). Social sustainability: a review and critique of traditional versus emerging themes and assessment methods. In Horner, M., Price, A., Bebbington, J. & Emmanuel, R., (Eds.), Sue-Mot Conference 2009: Second International Conference on Whole Life Urban Sustainability and Its Assessment: Conference Proce. (865-885). Conducted by Loughborough University, Loughborough.
·      Correia, D., Eduardo Feio, J., Marques, J, & Teixeira, L. (2023). Participatory methodology guidelines to promote citizens participation in decision-making: Evidence based on a Portuguese case study. Cities, 135, 104213.
·      El-Bialy, F. (2022). Framework for effective urban development partnership in affordable housing in Egypt. Chinese Journal of Urban and Environmental Studies. 10(4), 2250027.
·      Hong, Y. (2018). Resident participation in urban renewal: Focused on Sewoon Renewal Promotion Project and Kwun Tong Town Centre Project. Frontiers of architectural research, 7(2), 197-210.
·      Matamanda, A. R., & Chinozvina, Q. L. (2020). Driving forces of citizen participation in urban development practice in Harare, Zimbabwe. Land Use Policy, 99, 105090.
·      Molinaro, R., Najjar, M., W. A. Hammad, A., Haddad, A., & Vazquez, E. (2020). Urban development index (UDI): A comparison between the city of Rio de Janeiro and four other global cities. Sustainability, 12(3), 823.
·      Pallathadka, A., Chang, H., & Ajibade, I. (2023). Urban sustainability implementation and indicators in the United States: A systematic review. City and Environment Interactions, 19, 100108.
·      Pamucar, D. S., & Ćirović, G. (2015). The selection of transport and handling resources logistics centers using Multi-Attributive Border Approximation Area Comparison (MABAC). Expert Systems with Applications, 42(6), 3016-3028.
·      Raveau, M., Couyoumdjian, J.P., Fuentes Bravo, C., Rodriguez-Sickert, C., & Candia, C. (2022) Citizens at the forefront of the constitutional debate: Voluntary citizen participation determinants and emergent content in Chile. Plos One, 17(6), 0267443.
·      Shen, J., Lu, T., & Luo, X. (2023). Urban enclosure, neighbourhood commons, and community participation willingness: Evidence from Shanghai, China. Geoforum, 141, 103719.
·      Ko, Y.Y., & Chiu, Y.H. (2020). Empirical study of urban development evaluation indicators based on the urban metabolism concept. Sustainability, 12(17), 7129.
·      Zhao, M., Qin, W., Zhang, S., Qi, F., Li, X., & Lan, X. (2023). Assessing the construction of a Healthy City in China: a conceptual framework and evaluation index system. Public Health, 220, 88-95.