موسسه آموزش عالی دانش پژوهان پیشرو توسعه پایدار شهری 27170128 7 22 2026 05 22 How Gender and Privacy Affect the Public Architecture of Historical Baths (Garmabeh) in Safavid Period in Isfahan چگونگی تأثیرگذاری جنسیت و محرمیت بر معماری عمومی حمام‌های تاریخی در دوره صفوی در شهر اصفهان 23 40 736327 10.22034/usd.2024.2007359.1101 FA شیوا بزمی دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-5938-0445 حسین سلطان‌زاده استاد، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0003-3974-5205 مریم قاسمی‌سیچانی دانشیار، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. 0000-0003-0590-9363 Journal Article 2023 08 13 The identity of people in the society is expressed through various things, including gender, and it is explained according to factors such as socio-cultural values, religion, freedom of men and women in the family and society. The purpose of this article is to investigate the concept of gender and privacy derived from the cultural-religious structure in the Safavid historical period and to analyze its impact on the public architecture of bathrooms as widely used spaces for women in Isfahan. With the assumption that the relationship between gender and privacy in public bathrooms has changed since the Safavid period, the research question is raised as follows: How are the architectural features of public baths in the Safavid era influenced by gender and privacy? The current research is qualitative and the historical-interpretive research method and the descriptive-analytical method have been used in a mixed manner. In this research, by selecting and analyzing three case samples, their physical elements in the entrance and access sections, the shape relations of the plan and decorations in the female and male spaces have been compared with each other in a comparative manner, and it shows that the factor of culture and religion has influenced the concept of gender identity and this concept has caused obvious differences in the amount and method of creating privacy for women and men in the physical structure of public bathrooms. The results of the presented analysis show that in Safavid double or twin baths in Isfahan, access to the entrance to the bath for women is a controlled and hierarchical access that reflects the introverted culture; However, the way of entry for men has reduced privacy and provided through the main passages. Spatial relations, the dimensions of spaces and their decorations are also different in women's bathrooms and men's bathrooms, and the relationship between gender and privacy, influenced by the cultural structure, has created significant changes in the body of bathrooms. هویت افراد در جامعه از طریق موارد مختلفی ازجمله جنسیت بیان می‌شود و با توجه به عواملی همچون ارزش‌های فرهنگی اجتماعی، مذهب، آزادی زن و مرد در خانواده جامعه تبیین می‌شود. هدف این تحقیق بررسی مفهوم جنسیت و محرمیت برگرفته از ساختار فرهنگی-مذهبی در دوره‌ی تاریخی صفوی و تحلیل چگونگی تأثیرگذاری آن بر معماری عمومی حمام‌ها به‌عنوان فضاهای پراستفاده برای زنان در شهر اصفهان است. با این پیش‌فرض که ارتباط جنسیت و محرمیت در فضای حمام‌های عمومی دوره صفوی به بعد متحول شده است، پرسش تحقیق چنین مطرح می‌گردد که ویژگی‌های شکلی و عملکردی معماری حمام‌های عمومی در دوره‌ی صفوی چگونه از جنسیت و محرمیت تأثیر پذیرفته است؟پژوهش حاضر از نوع کیفی است و از روش تحقیق تاریخی-تفسیری و روش توصیفی-تحلیلی به‌صورت آمیخته استفاده‌شده است. در این تحقیق با انتخاب و تحلیل سه نمونه موردی، عناصر کالبدی آن‌ها در بخش ورودی یا دسترسی، روابط شکلی پلان و تزیینات در فضاهای زنانه و مردانه به‌صورت تطبیقی با یکدیگر مقایسه شده و نشان می‌دهد که عامل فرهنگ و مذهب بر مفهوم هویت جنسیتی تأثیرگذار بوده و این مفهوم در ساختار کالبدی حمام‌های عمومی، باعث تفاوت‌های آشکار در میزان و روش ایجاد حریم برای زنان و مردان شده است. نتیجه تحلیل‌های ارائه‌شده نشان می‌دهد که در حمام‌های دوگانه یا دوقلوی صفوی در شهر اصفهان، دسترسی ورودی به حمام برای زنان از دسترسی‌های فرعی، کنترل‌شده و با سلسله‌مراتب بوده که بازتاب فرهنگ درون‌گراست؛ اما شیوه ورود در حمام‌های مردانه، حریم‌های خصوصی را تقلیل داده و از گذرهای اصلی فراهم می‌شده است. روابط فضایی، ابعاد و تعداد فضاها و تزیینات آن نیز در حمام‌های اختصاصی زنان با حمام‌های مردانه متفاوت بوده و رابطه جنسیت و محرمیت متأثر از ساختار فرهنگی، تفاوت‌های بارزی در شکل‌گیری کالبد حمام‌ها ایجاد نموده است. https://usdjournal.daneshpajoohan.ac.ir/article_736327_dd2820477de3e469f5b7f2d2074dc0f2.pdf