موسسه آموزش عالی دانش پژوهان پیشرو توسعه پایدار شهری 27170128 7 22 2026 05 22 The Physical Factors Influencing Social Sustainability through the Preservation of Historical and Cultural Values in the Mehdi-al-Gadam Neighborhood of Urmia عوامل کالبدی مؤثر در پایداری اجتماعی از منظر حفظ ارزش‌های تاریخی- فرهنگی در محله مهدی القدم شهر ارومیه 85 107 729100 10.22034/usd.2025.2026409.1256 FA قاسم مطلبی استاد، گروه معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. مرتضی میرغلامی استاد، گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران. 0000-0001-7824-7255 پریسا هاشم پور استاد، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران. 0000-0001-7170-7722 احد نژادابراهیمی استاد، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران. 0000-0001-6025-1942 ائلناز ضرغامی سلطان احمدی دانشجوی دکتری شهرسازی اسلامی، گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران. 0009-0000-4827-8333 Journal Article 2024 07 05 The historic urban fabric, which is the product of the interaction between numerous human and citizen factors with the physical structure of the city, has significant values, including social, cultural, historical, and economic values, as well as those inherent in its physical form. Today, the boom in urbanization and population growth, and consequently the increase in various types of demand, have caused to increase the number of existing problems and the diversity of decision-making centers and making the problem appear as an unsolvable impasse in most Iranian cities. Uneven and disproportionate distribution of services across the city, particularly in historical centers, uncoordinated growth of residential areas, lack of hierarchical systems aligned with modern urban life, neglect of social and cultural issues in urban fabrics, and the emergence of inefficient and unsustainable urban fabrics are some of the key issues. Each of these factors has had a significant impact on the shaping of today's cities in Iran, within their respective scope and scale. One of the issues that has not been extensively addressed in historical urban contexts is the concept of social sustainability. Due to the inappropriate activities and behaviors of human communities, there are consequences that grip society, and if these continue, all social and cultural structures of communities can disintegrate, leading to chaos and disorder. Therefore, changing behaviors and human actions appears essential for achieving social sustainability. This research seeks to examine the physical factors that influence the social sustainability of the historical fabric through the preservation of cultural-historical values, using various sources in the Mehdi Al-Qadam neighborhood of Urmia. Mehdi-al-Gadam neighborhood is one of the historic neighborhoods of it and different ethnic groups and religions, including Muslims (Sunni and Shia) and Christians (Assyrians and Armenians) live in the neighborhood.So the research aims to answer this research questions: What did the physical factors that impact the social sustainability of historic urban fabrics, and how the physical structure of the Mehdi Al-Qadam neighborhood has preserved its historic and cultural values. This research is an applied study that has been conducted using a mixed research method. Specifically, physical indicators related to social sustainability were identified and extracted through a review of existing literature. Subsequently, a conceptual framework for the study was developed. The Mehdi Al-Qadam neighborhood, situated within the historical urban fabric of Urmia, was selected as the case study for examining these physical indicators using a descriptive-survey methodology. Within this context, the analysis of indicators such as land use diversity, equitable access to services, and the quality of the built form relied on data gathered from resident interviews and the examination of land use maps, building quality assessments, and building height (number of stories) using ArcGIS software. Furthermore, space syntax analysis, conducted using DepthmapX v10 software, was employed to analyze the degree of spatial connectivity and integration within the neighborhood. The research findings showed that the selection criteria are only valid for a portion of the streets within the Mehdi al-Qadim neighborhood. The remaining area lacks suitable land use systems, accessibility, connectivity, and integration. The factors mentioned have led to a decline in the level of presence and social interaction of individuals within the neighborhood. Therefore, solutions like to design community center for fostering social interactions, to dedicate pedestrian paths and urban Spaces for hosting artistic ceremonies and exhibitions, can be proposed to improve social sustainability. یکی از موضوع ‌هایی که در بافت‏های تاریخی شهری چندان به آن پرداخته نشده، مقوله پایداری اجتماعی است. بنابراین تغییر رفتارها و نحوه فعالیت انسانی در مسیر دستیابی به پایداری اجتماعی ضروری به نظر می‌رسد. این پژوهش درصدد است تا عوامل کالبدی موثر در پایداری اجتماعی بافت تاریخی را از طریق حفظ ارزش‌های فرهنگی- تاریخی با استفاده از منابع مختلف در محله مهدی القدم شهر ارومیه بررسی کند و درصدد پاسخ به این سوالات پژوهشی برآید که عوامل کالبدی مؤثر در پایداری اجتماعی بافت تاریخی کدامند؟ و چگونه کالبد محله مهدی القدم ارزش‌های تاریخی-فرهنگی را در خود محفوظ داشته است؟ و چه راهکارهایی می‌توان برای پایداری اجتماعی از طریق ساختار کالبدی محله مهدی القدم شهر ارومیه ارائه نمود؟ این تحقیق با روش تحقیق ترکیبی پژوهش شده است. به این منظور شاخص‌های کالبدی در پایداری اجتماعی استخراج گردید و درنهایت چارچوب مفهومی پژوهش ارائه شد. سپس برای بررسی شاخص‌های کالبدی به روش توصیفی – پیمایشی محله مهدی القدم در بافت تاریخی شهر ارومیه انتخاب شد. برای تحلیل شاخص‌های نظیر تنوع کاربری زمین، بهره‌مندی یکسان همه از خدمات و کیفیت فرم کالبدی از نتایج مصاحبه با ساکنان و بررسی نقشه‌های کاربری زمین، کیفیت ابنیه و تعداد طبقات در نرم‌افزار Arc GIS و برای تحلیل میزان پیوستگی و ارتباطی، از تحلیل میزان هم پیوندی و ارتباط با روش چیدمان فضا در نرم‌افزار DepthmapX v10 استفاده گردیده است. نتایج تحقیق نشان داد که معیارهای انتخابی تنها در بخشی از خیابان‌های داخل محله مهدی القدم صادق است و بقیه بافت پایداری اجتماعی مطلوبی از لحاظ نظام کاربری زمین و دسترسی و ارتباط و هم پیوندی ندارد و این عوامل باعث کاهش میزان حضور افراد و تعامل اجتماعی آن‌ها را در سطح محله شده است. لذا می‌توان برای بهبود پایداری اجتماعی راهکارهایی نظیر طراحی مکان‌هایی برای برقراری تعاملات اجتماعی، اختصاص مسیرهای پیاده و... پیشنهاد داد. https://usdjournal.daneshpajoohan.ac.ir/article_729100_1c49020e8099580f147df230a0899097.pdf